Câu trả lời ngắn gọn
Địa chỉ IP (Internet Protocol address) là một con số dùng để định danh một thiết bị hoặc một mạng trên Internet. Mỗi lần bạn mở một trang web, yêu cầu của bạn mang theo địa chỉ IP để trang web biết phải gửi phản hồi về đâu. Nó hoạt động giống như địa chỉ nhà: không có nó, dữ liệu sẽ không biết phải đi đâu.
Nhà mạng cấp cho bạn một địa chỉ IP public khi bạn kết nối. Trang web, ứng dụng và game online đều nhìn thấy nó. Bạn có thể xem IP của mình, cùng vị trí và nhà mạng tương ứng, trên trang IP của tôi.
Địa chỉ IP trông như thế nào?
Hiện có hai phiên bản đang được sử dụng:
- Địa chỉ IPv4 gồm bốn số từ 0 đến 255, cách nhau bằng dấu chấm, ví dụ
203.0.113.42. Chỉ có khoảng 4,3 tỷ địa chỉ như vậy, và chúng đã cạn kiệt từ nhiều năm trước. - Địa chỉ IPv6 dài hơn, viết thành các nhóm số thập lục phân cách nhau bằng dấu hai chấm, ví dụ
2001:db8:85a3::8a2e:370:7334. Số lượng đủ cho mọi thiết bị trên Trái Đất nhiều lần.
Nhiều kết nối hiện nay có cả hai. Đọc IPv4 và IPv6 để biết chúng khác nhau thế nào và vì sao điều đó quan trọng với quyền riêng tư.
IP public và IP private
Thiết bị của bạn thực ra có hai loại địa chỉ.
- IP public (IP công cộng): địa chỉ mà Internet nhìn thấy. Router nhận nó từ nhà mạng, và mọi điện thoại, laptop, TV trong nhà bạn dùng chung địa chỉ này khi lên mạng.
- IP private (IP nội bộ): địa chỉ router cấp cho từng thiết bị trong mạng gia đình, ví dụ
192.168.1.23. Nó chỉ có ý nghĩa trong mạng của bạn và không bao giờ bị trang web nhìn thấy.
Địa chỉ private thuộc các dải dành riêng, không bao giờ dùng trên Internet công cộng:
| Dải địa chỉ | Thường dùng cho |
|---|---|
10.0.0.0 đến 10.255.255.255 | Mạng văn phòng lớn và mạng của nhà mạng |
172.16.0.0 đến 172.31.255.255 | Mạng văn phòng, Docker |
192.168.0.0 đến 192.168.255.255 | Router gia đình |
100.64.0.0 đến 100.127.255.255 | Carrier-grade NAT (nhiều khách hàng dùng chung) |
Router chuyển đổi giữa hai loại bằng NAT (network address translation). Đó là lý do phần cài đặt mạng trên máy tính hiển thị địa chỉ khác với trang web kiểm tra IP.
IP tĩnh và IP động
- IP động: thay đổi theo thời gian. Phần lớn kết nối gia đình và di động nhận IP động, có thể đổi khi bạn khởi động lại router, kết nối lại, hoặc sau một số giờ hay ngày nhất định.
- IP tĩnh: luôn giữ nguyên. Doanh nghiệp dùng IP tĩnh để chạy máy chủ, truy cập từ xa hoặc danh sách cho phép (allowlist). Nhiều nhà mạng bán IP tĩnh như một dịch vụ cộng thêm.
Nếu bạn cần đổi địa chỉ, hãy xem cách đổi IP.
Người khác biết gì từ địa chỉ IP của bạn?
Địa chỉ IP tiết lộ ít hơn nhiều người lo ngại, nhưng không phải là không có gì:
- Vị trí gần đúng: thường là quốc gia và vùng, nhiều khi cả tỉnh/thành phố. IP không thể chỉ ra đường hay nhà bạn; thành phố hiển thị thường là nơi đặt thiết bị của nhà mạng, không phải nhà bạn.
- Nhà mạng của bạn: công ty và mạng (ASN) sở hữu địa chỉ đó.
- Loại kết nối: mạng gia đình, di động, doanh nghiệp hay trung tâm dữ liệu (datacenter). Các trang web dùng thông tin này để phát hiện VPN và proxy.
IP không tiết lộ tên, địa chỉ chính xác hay những gì bạn làm trên mạng. Chỉ nhà mạng mới liên kết được IP với khách hàng, và thường chỉ làm vậy khi tòa án hoặc công an yêu cầu.
Vì sao địa chỉ IP của bạn quan trọng
- Trang web điều chỉnh theo IP: ngôn ngữ, tiền tệ, giá cả và nội dung mà dịch vụ streaming cung cấp đều có thể phụ thuộc vào quốc gia của IP.
- Hệ thống bảo mật chấm điểm IP: ngân hàng, cửa hàng và biểu mẫu đăng ký kiểm tra xem một địa chỉ có giống proxy, VPN hay nguồn spam không. Kiểm tra IP của bạn bằng điểm gian lận IP.
- IP có thể khiến bạn bị chặn: game và diễn đàn cấm địa chỉ IP, không chỉ tài khoản. Với IP dùng chung hoặc IP động, bạn có thể bị dính lệnh cấm của người khác.
Nếu không muốn trang web thấy IP thật, VPN hoặc proxy sẽ thay nó bằng địa chỉ của máy chủ. Sau khi kết nối, hãy kiểm tra VPN có thực sự hoạt động, vì rò rỉ qua WebRTC, DNS hoặc IPv6 vẫn có thể làm lộ địa chỉ thật của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Mỗi thiết bị có một địa chỉ IP riêng không?
Mỗi thiết bị có IP private riêng trong mạng của bạn. Trên Internet, mọi thiết bị sau cùng một router thường dùng chung một địa chỉ IPv4 public. Với IPv6, mỗi thiết bị thường có địa chỉ public riêng.
IP có thể cho biết chính xác địa chỉ nhà tôi không?
Không. Cơ sở dữ liệu vị trí IP chỉ cho thấy khu vực gần đúng, thường là thành phố hoặc tỉnh, và hay lệch hàng chục kilômét. Chỉ nhà mạng biết khách hàng nào dùng một địa chỉ vào một thời điểm nhất định.
Người khác biết IP của tôi có nguy hiểm không?
Thường là không. Mọi trang web bạn truy cập đều thấy nó. Người biết IP của bạn có thể thử làm ngập kết nối hoặc quét router tìm cổng đang mở, vì vậy hãy cập nhật firmware router và tắt tính năng quản trị từ xa.
Làm sao để xem địa chỉ IP của tôi?
Mở trang IP của tôi để thấy ngay địa chỉ public. Để tìm địa chỉ private trên Windows, Mac, iPhone hoặc Android, hãy làm theo cách xem địa chỉ IP.