پاسخ کوتاه
مک آدرس (Media Access Control) شناسه سختافزاری یک کارت شبکه است، مثل تراشه Wi-Fi گوشی یا پورت Ethernet لپ‌تاپ. دستگاههای یک شبکه محلی با آن یکدیگر را پیدا میکنند: مودم یا روتر داده را بر اساس مک آدرس به گوشی شما می‌رساند.
مک آدرس هیچ‌وقت از شبکه محلی شما بیرون نمی‌رود. سایتها و اپلیکیشن‌ها در اینترنت به جای آن آدرس IP شما را میبینند که می‌توانید آن را در صفحه آی پی من ببینید.
مک آدرس چه شکلی است
مک آدرس ۴۸ بیت است و به شکل شش جفت رقم مبنای ۱۶ نوشته میشود که با دونقطه یا خط تیره از هم جدا شده‌اند:
3C:22:FB:1A:2B:3C یا 3C-22-FB-1A-2B-3C
- سه جفت اول OUI (Organizationally Unique Identifier) است که IEEE به سازنده اختصاص میدهد. به همین دلیل از روی مک آدرس میشود فهمید دستگاه ساخت Apple، Samsung یا Intel است.
- سه جفت آخر را سازنده برای هر کارت شبکه تعیین میکند.
هر کارت شبکه مک آدرس خودش را دارد. لپ‌تاپی که Wi-Fi، Ethernet و بلوتوث دارد، سه مک آدرس متفاوت دارد.
تفاوت مک آدرس و آدرس IP
| مک آدرس | آدرس IP | |
|---|---|---|
| چه چیزی را شناسایی میکند | یک کارت شبکه | یک دستگاه یا شبکه در اینترنت |
| چه کسی تعیین میکند | سازنده (یا سیستم‌عامل به صورت تصادفی) | روتر (آی پی خصوصی) یا اینترنت‌دهنده (آی پی عمومی) |
| محدوده کار | فقط شبکه محلی | شبکه محلی و اینترنت |
| لایه شبکه | لایه ۲ (پیوند داده) | لایه ۳ (شبکه) |
| با جابه‌جایی عوض میشود؟ | معمولاً نه | بله، در هر شبکه جدید |
| سایتها میبینند؟ | نه | بله، آی پی عمومی |
| مثال | 3C:22:FB:1A:2B:3C | 192.168.1.23 یا 203.0.113.42 |
این دو با هم کار میکنند. وقتی لپ‌تاپ می‌خواهد به 192.168.1.1 داده بفرستد، با ARP (Address Resolution Protocol) می‌پرسد «این IP مال کیست؟» و مک آدرس روتر را می‌گیرد. روتر هم با مک آدرس خودش و آی پی عمومی شما با اینترنت‌دهنده ارتباط می‌گیرد.
نحوه پیدا کردن مک آدرس
ویندوز ۱۰ و ۱۱
- Settings > Network & internet را باز کنید و بعد Wi-Fi یا Ethernet را بزنید.
- روی Hardware properties کلیک کنید.
- خط Physical address (MAC) را پیدا کنید.
یا Command Prompt را باز کنید و ipconfig /all را اجرا کنید. خط Physical Address زیر هر کارت شبکه همان مک آدرس آن است.
مک
- System Settings > Wi-Fi را باز کنید.
- روی Details کنار شبکه‌ای که به آن وصل هستید کلیک کنید.
- مک آدرس آنجا نوشته شده است (در نسخه‌های قدیمی‌تر macOS در زبانه Hardware).
یا در Terminal دستور ifconfig en0 | grep ether را اجرا کنید. در بیشتر مک‌ها en0 همان کارت Wi-Fi است.
آیفون و آیپد
- آدرس سختافزاری: Settings > General > About > Wi-Fi Address.
- آدرسی که در یک شبکه خاص استفاده میشود: Settings > Wi-Fi، روی (i) کنار شبکه بزنید و Private Wi-Fi Address را ببینید.
اندروید
منوها در برندهای مختلف فرق دارند، ولی معمولاً:
- آدرس سختافزاری: تنظیمات > درباره تلفن > آدرس MAC وای‌فای (گاهی در بخش وضعیت یا اطلاعات سختافزار).
- آدرسی که در یک شبکه خاص استفاده میشود: تنظیمات > شبکه و اینترنت > اینترنت، روی چرخ‌دنده کنار شبکه بزنید. در بخش حریم خصوصی می‌بینید که از MAC تصادفی استفاده میشود یا نه.
لینوکس
دستور ip link را اجرا کنید. آدرسی که بعد از link/ether می‌آید مک آدرس هر رابط شبکه است.
مک آدرس تصادفی و آدرس Wi-Fi خصوصی
چون مک آدرس ثابت می‌ماند، Wi-Fi فروشگاه‌ها، فرودگاه‌ها و هتل‌ها می‌توانستند با آن یک گوشی را مدت‌ها شناسایی کنند. برای جلوگیری از این کار، سیستم‌عامل‌های جدید به جای آدرس واقعی از مک آدرس تصادفی استفاده میکنند:
- آیفون و آیپد (iOS 14 به بعد) برای هر شبکه از Private Wi-Fi Address استفاده میکنند. نسخه‌های جدیدتر گزینه‌های Off، Fixed و Rotating دارند.
- اندروید (۱۰ به بعد) به طور پیش‌فرض برای هر شبکه از MAC تصادفی استفاده میکند.
- ویندوز ۱۰ و ۱۱ در تنظیمات Wi-Fi کلید Random hardware addresses دارند.
- macOS (Sequoia به بعد) در جزئیات هر شبکه گزینه Private Wi-Fi address دارد.
رقم دوم آدرس تصادفی معمولاً 2، 6، A یا E است؛ یعنی آدرس «محلی مدیریت‌شده» است و سازنده آن را تعیین نکرده.
در خانه این کار ممکن است دردسر درست کند. فیلتر MAC، کنترل والدین یا رزرو آی پی ثابت برای یک دستگاه در مودم همه به مک آدرس وابسته‌اند. آدرس خصوصی را فقط برای شبکه خانه خاموش کنید و در Wi-Fi عمومی روشن بگذارید.
آیا سایتها مک آدرس شما را میبینند؟
نه. مک آدرس فقط بین دستگاه شما و دستگاه بعدی در شبکه، که معمولاً روتر است، استفاده میشود. وقتی روتر ترافیک شما را به اینترنت می‌فرستد، مک آدرس دستگاه شما را با مک آدرس خودش عوض میکند و در گام بعدی دوباره عوض میشود. وقتی درخواست به سایت میرسد، هیچ اثری از مک آدرس دستگاه شما باقی نمانده است.
چیزی که سایتها میبینند آی پی عمومی شماست، به همراه موقعیت و اینترنت‌دهنده‌ای که نشان میدهد. صفحه آی پی من را باز کنید تا دقیقاً همین را ببینید. مرورگرها هم هیچ راهی برای خواندن مک آدرس در اختیار صفحه‌های وب نمی‌گذارند و iOS و اندروید هم جلوی خواندن آدرس سختافزاری واقعی را توسط اپ‌های معمولی می‌گیرند.
چه کسی مک آدرس شما را میبیند: هر کسی در همان شبکه محلی، مثل صاحب مودم یا گرداننده یک هات‌اسپات عمومی. دلیل وجود مک آدرس تصادفی همین است.
سوالات متداول
آیا دو دستگاه میتوانند مک آدرس یکسان داشته باشند؟
سازندهها سعی میکنند هر مک آدرس سختافزاری یکتا باشد، ولی در واقع کافی است فقط در شبکه محلی یکتا باشد. آدرسهای تصادفی آنقدر تصادفی هستند که احتمال تکرار در یک شبکه بسیار کم است.
آیا VPN مک آدرس را مخفی میکند؟
چیزی برای مخفی کردن از سایتها وجود ندارد، چون آنها اصلاً مک آدرس را نمیبینند. VPN آی پی عمومی شما را مخفی میکند. شبکه Wi-Fi که به آن وصل هستید، با VPN یا بدون آن، مک آدرس شما (یا آدرس تصادفی) را میبیند.
آیا میتوانم مک آدرسم را عوض کنم؟
بله. سادهترین راه استفاده از گزینه آدرس تصادفی بالاست. در ویندوز بعضی درایورها اجازه میدهند در قسمت Network Address از تنظیمات پیشرفته کارت شبکه مقدار دلخواه وارد کنید. این کار چیزی را که سایتها میبینند تغییر نمیدهد.
آیا با مک آدرس میشود کسی را ردیابی کرد؟
فقط از نزدیک. شبکههای Wi-Fi و بعضی حسگرها میتوانند مک آدرس دستگاههای اطراف را ثبت کنند و به همین دلیل گوشیها آن را تصادفی میکنند. در اینترنت، ردیابی با آدرس IP، کوکیها و اثر انگشت مرورگر انجام میشود.
آیا مک آدرس همان آدرس IP است؟
نه. مک آدرس سختافزار شبکه شما را در شبکه محلی شناسایی میکند. آدرس IP را شبکه به شما میدهد و اینترنت با آن به شما میرسد. جزئیات بیشتر در آی پی چیست.