Khác biệt trong một câu
IP tĩnh được cấp cố định cho bạn và luôn giữ nguyên, còn IP động được cho mượn từ một dải địa chỉ và có thể đổi mỗi khi bạn kết nối lại hoặc hết thời hạn thuê. Khi lướt web, hai loại hoạt động như nhau; khác biệt chỉ quan trọng khi ai đó cần kết nối tới bạn, hoặc nhận ra bạn, ở một địa chỉ cố định.
Nếu bạn mới tìm hiểu về địa chỉ IP, hãy bắt đầu với IP là gì.
So sánh nhanh IP tĩnh và IP động
| IP tĩnh | IP động | |
|---|---|---|
| Thay đổi | Không bao giờ, trừ khi bạn hoặc nhà mạng đổi | Khi kết nối lại, khởi động lại router hoặc sau vài giờ đến vài tuần |
| Ai cấp | Đặt thủ công hoặc được nhà mạng giữ riêng | DHCP, tự động |
| Người dùng phổ biến | Doanh nghiệp, máy chủ, văn phòng chi nhánh | Gần như mọi khách hàng gia đình và di động |
| Chi phí | Thường tốn thêm phí hằng tháng | Đã bao gồm |
| Chạy máy chủ | Dễ | Cần dynamic DNS |
| Quyền riêng tư | Cùng một địa chỉ theo bạn khắp nơi | Đổi theo thời gian, khó theo dõi hơn một chút |
IP động hoạt động thế nào
Nhà mạng có một dải địa chỉ. Khi router kết nối, nó xin một địa chỉ qua DHCP (hoặc PPPoE trên nhiều đường DSL và cáp quang) và nhận một hợp đồng thuê (lease) trong khoảng thời gian nhất định. Khi hết hạn thuê hoặc router kết nối lại, nó có thể nhận lại đúng địa chỉ cũ hoặc một địa chỉ mới. Mạng di động đổi địa chỉ còn thường xuyên hơn, và nhiều nhà mạng đặt khách hàng sau carrier-grade NAT, nơi nhiều người dùng chung một IP public.
Ưu và nhược điểm của IP tĩnh
Lý do nên dùng:
- Chạy máy chủ: máy chủ web, mail, game hay camera dễ truy cập nhất ở một địa chỉ cố định.
- Truy cập từ xa: máy chủ VPN, remote desktop và truy cập NAS chạy được mà không cần dynamic DNS.
- Danh sách cho phép (allowlist): hệ thống công ty, ngân hàng và API có thể chỉ cho phép địa chỉ của bạn.
- Uy tín: một địa chỉ tĩnh sạch do bạn kiểm soát sẽ không bị dính lệnh ban của người khác.
Nhược điểm:
- Chi phí: phần lớn nhà mạng tính thêm phí.
- Dễ bị nhắm đến: địa chỉ cố định là mục tiêu dễ hơn và lâu dài hơn cho các đợt quét và tấn công.
- Quyền riêng tư: mọi trang web thấy cùng một địa chỉ mỗi ngày, nên theo dõi dễ hơn.
- Không reset nhanh được: nếu bị đưa vào danh sách đen, bạn không thể khắc phục bằng cách khởi động lại router.
Cách biết bạn đang dùng loại nào
- Ghi lại IP public trên trang IP của tôi.
- Khởi động lại router, hoặc kiểm tra lại sau vài ngày.
- Nếu địa chỉ đổi, đó là IP động. Nếu luôn giữ nguyên, đó là IP tĩnh hoặc IP động kiểu "sticky" được nhà mạng gia hạn liên tục.
Câu trả lời chắc chắn chỉ đến từ nhà mạng hoặc hợp đồng của bạn. Trang trạng thái của router cũng có thể hiển thị kiểu kết nối là DHCP, PPPoE hay tĩnh (static).
IP tĩnh trong mạng gia đình
Trong mạng nội bộ ở nhà, bạn có thể cấp cho một thiết bị địa chỉ private cố định, chẳng hạn để port forwarding luôn trỏ tới cùng một máy in hay máy chơi game. Hãy dùng DHCP reservation trong phần cài đặt router thay vì gõ địa chỉ trên thiết bị; cách này dễ hơn và tránh xung đột. Xem IP public và IP private để hiểu hai loại này kết hợp với nhau thế nào.
Câu hỏi thường gặp
Chơi game có cần IP tĩnh không?
Không. Game online chạy tốt với IP động. Nếu bạn tự dựng máy chủ game cho bạn bè, IP tĩnh hoặc dynamic DNS giúp họ kết nối dễ hơn.
IP tĩnh có nhanh hơn không?
Không. Tốc độ phụ thuộc vào gói cước và đường truyền, không phụ thuộc việc địa chỉ có đổi hay không.
Có thể có IP tĩnh mà không trả tiền cho nhà mạng không?
Không phải IP tĩnh thật. VPN có IP riêng (dedicated IP) cho bạn một địa chỉ cố định trên internet với một khoản phí, còn dynamic DNS cho bạn miễn phí một tên miền cố định đi theo địa chỉ thay đổi.
IP tĩnh có an toàn hơn không?
Bản thân nó thì không. IP tĩnh khiến bạn dễ bị tìm thấy và nhắm đến hơn, nên cần tường lửa được cấu hình tốt. IP động cũng không phải là lớp bảo vệ; nó chỉ thỉnh thoảng đổi mà thôi.